تبليغاتX
موزه تاریخ طبیعی دانشگاه رازی
فعالیت و برنامه های موزه
 

به گزارش مهر، در طول چند سال گذشته وجود پدیده ای به نام قاچاق گونه های مختلف جانوری در استان کردستان به سایر نقاط کشور و حتی کشورهای آسیای میانه به عاملی در راستای تهدید انقراض گونه های نادر تبدیل شده است و در آخرین مورد نیز به همت نیروی انتظامی یک محموله دیگر از گونه های جانوری قبل از خارج شدن از کردستان کشف شد. 

تاریخ انتشار:   ۱۵:۳۵    ۱۳۸۹/۶/۱۳

کد خبر: 65431

منبع:

نسخه چاپی

ارسال به شبکه های اجتماعی، وبلاگ ها و دیگر سایت ها ارسال به دیگران

وجود گونه های نادر جانوری در استان کردستان باعث شده است تا افراد متخلف، بدلیل کسب سودهای نامشروع روی به قاچاق این گونه ها بیاورند.

به گزارش مهر، در طول چند سال گذشته وجود پدیده ای به نام قاچاق گونه های مختلف جانوری در استان کردستان به سایر نقاط کشور و حتی کشورهای آسیای میانه به عاملی در راستای تهدید انقراض گونه های نادر تبدیل شده است و در آخرین مورد نیز به همت نیروی انتظامی یک محموله دیگر از گونه های جانوری قبل از خارج شدن از کردستان کشف شد.

با توجه به ویژگی های مختلف و همچنین شرایط مناسب آب و هوایی، استان کردستان به عنوان محلی برای زندگی انواع جانداران بوده ولی دخالتهای بیش از حد انسانها در کنار توسعه زندگی شهری طی سالیان گذشته باعث شده است تا تعدادی از گونه های نادر در مسیر انقراض قرار گیرند و متاسفانه طی یک دهه اخیر نیز مسئله ای به نام قاچاق در کمین حیات وحش استان قرار گرفته است.

در طول چند سال اخیر و با توجه به نظارت های بسیار خوب متولیان این بخش به ویژه اداره کل محیط زیست استان کردستان، چندین محموله قاچاق حیوانات و گونه های نادر جانوری استان قبل از ورود به بازار کشف و مجددا در طبیعت رها سازی شده است ولی متاسفانه در بعضی از مواقع و به دلیل عدم رعایت استانداردهای لازم برای حمل این گونه های جانوری شماری از آنها در راه تلف شده اند.

قاچاق گونه های جانوری کردستان به آسیای میانه

قاچاق گونه های جانوری استان کردستان در طول چند سال اخیر نه تنها توسط افراد داخلی حتی توسط گردشگران خارجی نیز صورت گرفته و در یکی از موارد فردی خارجی نیز در این حوزه نسبت به قاچاق و خارج کردن گونه های جانوری استان اقدام نمود که در مرز دستگیر شد و البته کار به جای رسید که یکی از محموله های قاچاق گونه های نادر جانوری استان کردستان نیز در مرز خروجی کشورمان با ترکمنستان کشف شد.

هر چند که در طول یک سال اخیر موردی خاصی از قاچاق گونه های نادر جانوری و حیاط وحش در استان کردستان مشاهده نشده بود اما روز چهارشنبه هفته گذشته 60 سنجاب ایرانی به وسیله یک فرد در مسیر بانه به سمت تهران و با هوشیاری پلیس راه مسیر دیواندره بیجار، کشف و ضبط شد.

مدیر کل حفاظت محیط زیست استان کردستان در گفتگو با خبرنگار مهر در سنندج و در تشریح جزئیات این حادثه، عنوان کرد: این 60 عدد سنجاب ایرانی در داخل یک دستگاه اتوبوس که قصد انتقال آنها به تهران را داشتند جاسازی شده بودند که این محموله قاچاق توسط نیروی انتظامی کشف و ضبط شد.

17 سنجاب تلف شدند

خیرالله مرادی عنوان کرد: با کمال تاسف تاکنون بیش از 17 عدد از سنجاب های قاچاق کشف شده تلف و بررسی های صورت گرفته نشان می دهد با توجه به جای نامناسب و همچنین شیوه های غیراصولی حمل عامل اصلی تلف شدن این گونه های جانوری استان کردستان است.

وی به تشکیل پرونده برای راننده وسیله نقلیه و عامل این کار خبر داد و گفت: پرونده کافی برای این مهم تشکیل و موارد در اختیار مراجع قضایی قرار داده شده است تا ضمن بررسی این موضوع با افراد خاطی در این راستا برخورد جدی صورت گیرد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کردستان خاطرنشان کرد: قاچاق حیوانات وحشی به عنوان یک منبع درآمد پرسود به شمار می رود و به همین دلیل علیرغم اعمال تمامی اهرم های نظارتی از سوی سازمانهای متولی ولی باز هم شاهد وقوع پدیده ای این چنین مخرب در کردستان و سایر نقاط کشور هستیم.

مرادی مقصد اصلی حیوانات و گونه های جانوری قاچاق استان کردستان را بازارهای تهران و همچنین کشورهای آسیای میانه عنوان کرد و افزود: متاسفانه افراد قاچاقچی و سودجو در طول چند سال اخیر نسبت به انتقال گونه های جانوری استان به کشورهای آسیای میانه از جمله ترکمنستان اقدام نمودند که یکی از محموله ها دو سال قبل در مرز خروجی کشورمان با ترکمنستان کشف شد.

میزان جرائم افراد متخلف و قاچاق جانوری بسیار پایین است

وی با اشاره به جرائم بسیار پائین در خصوص متولیان قاچاق گونه های جانوری، بیان داشت: در حال حاضر و بر اساس قانون کشور، برای هر کدام از سنجاب های قاچاق شده فرد خاطی 200 هزار ریال جریمه می شود که این میزان جریمه بسیار پائین است و برای مقابله جدی با این پدیده لازم است که تجدید نظر جدی در این حوزه صورت گیرد.

مدیر کل حفاظت محیط زیست استان کردستان در پایان یادآور شد: در حال حاضر 31 گونه پستاندار، 192 گونه پرنده، 17 گونه خزنده، 11 گونه دوزیست و 13 گونه ماهی در استان کردستان شناسایی شده و طرحهای مطالعاتی مختلفی نیز در راستای شناسایی گونه های جدید در این استان در دست اجراست.

پدیده ای به نام قاچاق گونه های نادر جانوری به عنوان یکی از شغل های بسیار سودآور نه تنها در استان کردستان و حتی کشورمان، در اغلب نقاط جهان انجام می شود که به نظر می رسد باید در کنار افزایش نظارت ها، در زمینه اطلاع رسانی صحیح به مردم برای فرهنگسازی در راستای حفاظت از گونه های جانوری برنامه ریزی کرد.

+ نوشته شده در  یکشنبه 1389/06/14ساعت 6:35  توسط  دکتر ناصر معینی نقده   | 

فاجعه تلخ کشتار یوزپلنگ‌ها در ایران

 

تاریخ انتشار:   ۲۳:۱۵    ۱۳۸۹/۶/۸

کد خبر: 64959

منبع:

نسخه چاپی

فردا نهم شهریورماه، سالروز فاجعه تلخ کشتار یوزپلنگ‌ها در ایران است. روزی که اکنون دو سال است به نام روز ملی یوزپلنگ نامگذاری شده تا با یادآوری واقعه تلخ کشتار یوزپلنگ‌ها در بافق، ‌هشدار دیگری باشد برای توجه بیشتر به این گونه در حال انقراض که زیستگاه آن منحصر به ایران است.

به گزارش خبرنگار مهر، ۹ شهریور 1373 ـ شهرستان بافق ـ یک ماده یوز به همراه سه توله‌اش در گرمای تابستانی کویر، خود را به سمت نخلستانهای اطراف بافق می‌رسانند تا شاید آبی برای خوردن پیدا کند. ماده یوز و توله‌ها وارد نخلستان می‌شوند تا از چشمه‌ای که داخل نخلستان بود جرعه آبی بنوشند، ‌اما ناگهان در میان سر و صدای مردم محلی خود را محاصره می‌بینند، مادر از مهلکه می‌گریزد و توله‌های کوچک در میان ضربات چوب و سنگ مردم ناآگاه گرفتار می‌شوند.

http://files.tabnak.com/pics/201008/201008301843353383.jpg

در همین زمان یکی از شاهدان صحنه، خود را به اداره محیط زیست بافق می‌رساند و ماموران محیط زیست را در جریان موضوع قرار می‌دهد. ماموران وقتی به محل حادثه می‌رسند با لاشه بیجان یکی از توله‌ها مواجه می‌شوند که در اثر شدت جراحات تلف شده اما دوتوله دیگر در حالی که به شدت مجروح شده بودند، به یزد منتقل می‌شوند. ولی شدت ضربات وارده بر سر و روی توله‌ها به قدری بود که توله دوم نیز در میانه راه داخل خودرو محیط زیست می‌میرد.

توله سوم در یزد تحت مداوای دامپزشک قرار می‌گیرد؛ اما بلافاصله به تهران منتقل می‌شود تا از مرگ نجات یابد. در حالی که هنوز 24 ساعت از این واقعه ناگوار نگذشته بود، محیط‌بانان بافق گزارش دادند ماده یوز هر روز به نزدیکی شهر و نخلستان می‌آید تا توله‌های کوچکش را جستجو کند. اما این جستجو نتیجه نداشت چرا که مادر نمی‌دانست توله‌هایش به جز یکی که نیمه جان به تهران منتقل شده،‌ جان باخته‌اند و اینچنین بود که ماده یوز بعد از یک هفته تلاش بی حاصل،‌ خود را به کویر دور دست سپرد و برای همیشه رفت.

تنها بازمانده این واقعه که ماریتا نام گرفته بود، بعد از مدتی بهبود یافت اما از سال 1373 تا دی ماه 1382 در پارک پردیسان تهران باقی ماند. دور ماندن این توله 3 ماهه از مادر، ‌مانع از این شد تا او فنون شکار و زندگی در طبیعت را بیاموزد و به همین دلیل رنج زیستن در اسارت را تا 9 سال بعد با خود به همراه کشید تا سرانجام مرد.

ماریتا که تا آن زمان تنها یوزپلنگ آسیایی محصور در اسارت بود، بیش از آنکه سمبل مظلومیت یوزپلنگ‌ها و حیات وحش ایران باشد، سمبل فقر اطلاعاتی ما ایرانیان در مواجهه با حیات وحش بود، چرا که خانواده ماریتا به جرم ناکرده حمله به حیوانات اهلی از هم پاشیده شده بود.

http://files.tabnak.com/pics/201008/201008301843351814.jpg

خانواده‌ای که چهار عضو موثر و زایا داشت برای همیشه از هم پاشید،‌ از سرنوشت مادر اطلاعی حاصل نشد، اما توله‌هایی که هر کدامشان می‌توانستند خانواده کوچکتری در آینده تشکیل دهند و جمعیت یوزپلنگ‌ها را در ایران افزایش دهند از بین رفتند.

هر چند دوتوله جان باختند و ماریتا نجات یافت، اما ماریتا بازمانده‌ای بود که به دلیل تنهایی و نبود جفت، هرگز نتوانست کمکی به رفع انقراض یوزپلنگ‌ها کند. او از مرگ نجات یافت و سالروز نجاتش از مرگ،‌ به روز ملی یوزپلنگ تبدیل شد تا همه طرفداران محیط زیست را برای نجات دیگر یوزپلنگ‌ها گردهم آورد.

اما شهر بافق که زمانی میزبان واقعه تلخ کشتار توله یوزپلنگ‌ها در ایران بود،‌ امروز به کانون دوستی مردم و حتی مسئولان این شهر با یوزپلنگ تبدیل شده است به طوری که هر ساله به مناسبت روز 9 شهریور، فعالان محیط زیست در این شهرستان گرد هم می‌آیند تا با یادآوری واقعه تلخ کشتار یوزها،‌ افکار عمومی را نسبت به خطر انقراض این گونه آشنا کنند.

شاید نصب دو تندیس یوز در محل ورودی شهر بافق و نیز نصب یک تابلو توسط شهرداری بافق با این مضمون که «به شهر یوزپلنگها خوش آمدید»، ‌تلاش مردم این شهر باشد برای نجات جان یوزپلنگ‌های آسیایی از خطر انقراض. تلاشی که مطمئنا به نتیجه می‌رسد؛ اما نیازمند همکاری همه مردم ایران و دستگاه‌های مسئول برای حفظ آخرین زیستگاه‌ها و جمعیت‌های باقیمانده یوزپلنگ درایران است.

ممانعت از هر گونه شکار در زیستگاه‌های یوز،‌ توقف فعالیت‌های معدن کاوی، عدم عبور جاده‌های جدید از داخل زیستگاه‌های 10 گانه یوز و اطلاع رسانی مهمترین اقداماتی است که می‌تواند بقای سریعترین دونده روی زمین را تا مدتها تضمین کند.

گفتنی است مراسم روز ملی یوزپلنگ به دلیل مصادف شدن این روز با ایام ماه مبارک رمضان، ‌به روزهای 25 و 26 شهریور ماه موکول شده است.


+ نوشته شده در  سه شنبه 1389/06/09ساعت 13:52  توسط  دکتر ناصر معینی نقده   | 

در پي افزايش جمعيت آهو در استان خراسان رضوي

انتقال 300 راس آهو به زيستگاه‌هاي يوزپلنگ

خبرگزاري فارس: در پي افزايش جمعيت آهوهاي پناهگاه حيات وحش شيراحمد در استان خراسان رضوي، 300 رأس آهو به زيستگاه‌هاي يوزپلنگ آسيايي منتقل مي‌شوند.

به گزاش خبرگزاري فارس، در پي افزايش جمعيت آهوهاي پناهگاه حيات وحش شيراحمد در استان خراسان رضوي، معاونت محيط طبيعي سازمان حفاظت محيط زيست در نظر دارد عمليات زنده‌گيري و انتقال بيش از 300 رأس آهو به زيستگاه‌هاي يوزپلنگ ايراني را به زودي آغاز كند.
به گزارش دبيرخانه پروژه حفاظت از يوزپلنگ آسيايي،‌ بر اساس آخرين سرشماري صورت گرفته در سال 1388،‌ بالغ بر 2850 رأس آهو در پناهگاه حيات وحش شيراحمد زيست مي‌كند كه انتظار مي‌رود اين رقم در سال جاري و با توجه به زايمان‌هاي جديد آهوها در فصل بهار، تا 15 درصد ديگر هم افزايش يابد.
عليرضا جورابچيان،‌ مدير پروژه حفاظت از يوزپلنگ آسيايي در اين باره گفت: اين موضوع پيشنهاد اداره كل حفاظت محيط زيست خراسان رضوي بوده كه مورد بررسي قرار گرفته و قرار است به منظور جلوگيري از بروز تلفات آهو در پناهگاه حيات وحش شير احمد و نيز تقويت جمعيت گونه‌هاي آسيب ديده در زيستگاه‌هاي يوز اجرايي شود؛ چرا كه هم اكنون جمعيت آهو در منطقه شيراحمد بيش از حد ظرفيت مراتع آن است و فقر پوشش گياهي روز به روز تشديد مي‌شود.
جورابچيان گفت: شرايط اقليمي، ‌كمبود ميزان بارندگي و نامناسب بودن زمان بارش‌هاي صورت گرفته در منطقه شيراحمد باعث كاهش توليدات علوفه‌اي خوش خوراك آهوان شده و همين امر مي‌تواند در تابستان سال جاري آهوها را با مشكل تغذيه و بيماري مواجه سازد كه پيشنهاد شده با توجه به اينكه زيستگاه‌هاي يوزپلنگ ايراني نيز از نظر طعمه هاي يوز در وضعيت نامناسبي به سر مي برد 300 تا 400 آهو به استان‌هاي خراسان شمالي و سمنان منتقل شود.
مدير پروژه حفاظت از يوزپلنگ آسيايي از موافقت محمد باقر صدوق، ‌معاون محيط طبيعي سازمان حفاظت محيط زيست با اين طرح خبر داد و گفت: به زودي پروژه اجرايي اين طرح تهيه و تدوين مي‌شود و چنانچه به تأييد رئيس سازمان حفاظت محيط زيست هم برسد، اجرايي مي‌شود.
وي مي افزايد: دراواخر دهه 70 بيش از 2هزار كل و بز تلف شدند كه تجربه بسيار بدي براي حيات وحش ايران بود بنابراين با انتقال 300 راس آهو با تركيب جنسي و سني مناسب از شير احمد به پناهگاه حيات وحش مياندشت دراستان خراسان شمالي،‌ پناهگاه حيات وحش توران و منطقه حفاظت شده كوير نه تنها كمك بزرگي به برقراري تعادل زيستي در پناهگاه حيات وحش شيراحمد مي‌كند بلكه براي يوزپلنگ‌هاي موجود در اين مناطق كه با كمبود طعمه مواجه هستند نيز مي‌تواند مفيد باشد، ‌بنابراين مي‌توان اميدوار بود كه جمعيت آهو در اين سه منطقه زيست يوز در چند سال آينده به حد نرمال برسد.
انتهاي پيام/ش

+ نوشته شده در  دوشنبه 1389/02/20ساعت 22:40  توسط  دکتر ناصر معینی نقده   | 

 

خبرگزاری تابناک

گوزن زرد ایرانی، پلنگ و سیاه گوش از تیره پستانداران، انواع درناها، عقابها، لاشخورها و جغدها و اردک مرمری از تیره پرندگان، لاک پشت دریایی، افعی، انواع عقربها و لاک پشت از تیره خزندگان، ماهیان خاویاری و یک نوع کوسه ماهی گونه های در معرض تهدید هستند. 

تاریخ انتشار:   ۲۲:۵۸    ۱۳۸۹/۱/۲۲

کد خبر: 41497

منبع: مهر

نسخه چاپی

ارسال به شبکه های اجتماعی، وبلاگ ها و دیگر سایت ها ارسال به دیگران

معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران از قرار گرفتن 23 گونه جانوری کشور در معرض بحران و نابودی خبر داد. محمد جواد محمدی زاده افزود: 13 گونه از این تعداد در شرایط بحرانی قرار گرفته که شش گونه از آنها در آذربایجان غربی زیست می کنند.

وی با اشاره به اقدامات در دست انجام سازمان در راستای تقویت و حفظ این گونه‌ها بیان داشت: گوزن زرد ایرانی، پلنگ و سیاه گوش از تیره پستانداران، انواع درناها، عقابها، لاشخورها و جغدها و اردک مرمری از تیره پرندگان، لاک پشت دریایی، افعی، انواع عقربها و لاک پشت از تیره خزندگان و ماهیان خاویاری و یک نوع کوسه ماهی گونه های در معرض تهدید هستند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور در ادامه به وضعیت زیستی گونه نادر و در معرض خطر میش مرغ اشاره کرد و بیان داشت: این پرنده در لیست سرخ IUCN ثبت شده و تنها زیستگاه آن در شمالغرب کشور و زیستگاه اصلی آن در دشت سوتاوه بوکان قرار دارد. محمدی زاده با بیان اینکه این پرنده به ندرت پرواز کرده و بیشتر ترجیح می‌دهد که راه برود، گفت: 40 قطعه از این پرنده ارزشمند در زیستگاه های آذربایجان غربی زیست می‌کنند.

وی با اشاره به ایجاد مرکز تحقیقات میش مرغ در استان گفت: این مرکز در زمینی به مساحت دو هکتار به منظور حفاظت، احیا و تکثیر گونه میش مرغ احداث می‌شود. معاون رئیس جمهور با بیان اینکه منطقه زیستگاه دشت سوتاوه به پناهگاه حیات وحش تبدیل شده، خاطرنشان کرد: با احداث این مرکز گونه کمیاب این پرنده افزایش یافته و امیدواریم به 100 قطعه در یک سال آینده برسد و از خطر نابودی نجات یابد.

+ نوشته شده در  سه شنبه 1389/01/24ساعت 22:37  توسط  دکتر ناصر معینی نقده   | 

شرم بر دانمارك
جنايتي كه هر ساله در جزيره فارو در دانمارك به مناسبت بلوغ نوجوانان و ورود به مرحله بزرگسالي قربانياني جز دلفين هاي باهوش و زيباي كالدرون ندارد

اين دلفين ها براي بازي و دوستي به نزد انسانها مي آيند و انسان هاي متمدن !!! با ظربات چاقو بدن آنها را زنده زنده سلاخي مي كنند تا دلفين ها در خون خود جان بدهند



..
اين ايميل را آنقدر فوروارد مي كنيم تا به دست كساني برسد كه بتوانند جلوي اين جنايت هولناك نسبت به طبيعت و موجودات زنده را بگيرند
.
ما تنها يك زمين داريم
زمين خانه ماست
حامي محيط زيست باشيم 
.

Denmark is a big shame

 

The sea is stained in red and in the mean while its not because of the climate effects of nature.

 

 

It's because of the cruelty that the human beings (civilized human) kill hundreds of the famous and intelligent Calderon dolphins.

 

 

This happens every year in Feroe island in Denmark . In this slaughter the main participants are young teens.

WHY?

To show that they are adults and mature.... BULLLLsh

 

 

 

 

In this big celebration, nothing is missing for the fun. Everyone is participating in one way or the other, killing or looking at the cruelty  supporting like a spectacular

 

 

 

 

Is it necessary to mention that the dolphin Calderon, like all the other species of dolphins, it’s near distinction and they get near men to play and interact. In a way of PURE friendship 

 

 

 

They do not die instantly; they are cut 1, 2 or 3 times with thick hocks. And at that time the dolphins produce a grim extremely compatible with the cry of a new born child.

 

 

 

 

But he suffers and there for no compassion till this sweet being slowly dies in its own blood

 

 

 

Its enough!

We will send this mail until this email arrives in any association defending the animals, we will not  only read. That would make us accomplices, viewers.

 

 

Take care of the world, it is your home
+ نوشته شده در  پنجشنبه 1389/01/19ساعت 9:8  توسط  دکتر ناصر معینی نقده   | 


لاک پشتان آبی و لاک پشتان زمینی


لاک پشتان آبی عموماَ در آب و لاک پشتان زمینی در خشکی زندگی می کنند.این حیوانات توسط پوسته استخوانی که با پولکهایی سخت و بزرگ پوشیده شده ، محافظت می شوند . این حیوانات ، دندان ندارند ، در عوض آرواره هایشان دارای لبه ای سخت مانند منقار پرندگان است . لاک پشتان آبی از گیاهان و حیوانات تغذیه می کنند ، اما لاک پشتان زمینی تنها از گیاهان تغذیه می کنند. هر دو جانور توسط تخمگذاری بر روی زمین تولید مثل می کنند.

img/daneshnameh_up/6/6f/lak.jpg
لاک پشت زمینی اروپایی

وقتیکه یک لاک پشت زمینی مورد
تهدید قرار می گیرد ، سر
و دیگر اعضا خود را به
درون پوسته می کشد.
img/daneshnameh_up/8/88/lak1.jpg
لاک پشت سبز

این لاک پشت در آبهای استوایی
ساسر دنیا یافت می شود .
پوسته دوکی شکلش به
او کمک می کند که به
آسانی شنا کند.



مهاجرت


بیشتر لاک پشتان دریایی شناگران نیرومندی هستند . آنها معمولاَ هزاران کیلومتر از جاییکه سر از تخم در آورده اند ، شکم خود را سیر می کنند ، اما برای آشیانه سازی و تخمگذاری به همانجا باز می گردند . برای انجام این کار ، مجبورند مسافتهای غیر قابل باوری در اقیانوسهای آزاد طی کنند . دانشمندان رد بسیاری از لاک پشتها را در طی مهاجرت های طولانیشان گرفته اند ، اما هنوز هیچکس نمی داند آنها چطور از عهده دریانورئی بر می آیند.





حقایق ثبت شده


لاک پشتها می توانند بسیار عمر کنند ، پیرترین لاک پشت یافته شده ، در جزایر سیشل بیش از 150 سال عمر داشته است.
بزرگترین لاک پشتها ، پشت چرمیها هستند . آنها رشدی بیش از 8/1 متر (شش پا) و وزنی بیش از 400 کیلوگرم (880 پوند) دارند. لاک پشت خوراکی سواحل فلوریدا به نام تراپین از جمله کوچکترین لاک پشتها است که به طور عمده در آبهای شیرین زندگی می کند و بسیاری از انها دارای رنگی روشن هستند.


حدود 250 گونه مختلف از لاک پشتها و سنگ پشتها در سرتاسر دنیا وجود دارند. آنها در زیستگاههای مختلف ، از اقیانوس گرفته تا صحراها ، زندگی می کنند. اما در مکانهایی با اب و هوای سرد قادر به زندگی نیستند.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1388/09/25ساعت 16:24  توسط  دکتر ناصر معینی نقده   | 

خزندگان نيز مانند ماهي ها و دوزيستان نمي توانند گرماي مورد نياز خود را از درون بدن توليد كنند، بنابراين آن را به طور مستقيم از خورشيد و گاهي از محيط كسب مي كنند. اما تحول و تكامل، مشكل نفوذناپذيري پوست دوزيستان را كه نمي توانند به طور مستقيم در معرض آفتاب قرار گيرند، در مورد خزندگان حل كرده است. پوست خزندگان نفوذناپذير است به همين دليل در تما اقليم هاي ايران ديده مي شوند (فيروز، 1378، ص 129).
خزندگاني كه تاكنون در ايران شناسايي شده اند متعلق به 5 راسته و 21 خانواده هستند كه 10 گونه لاك پشت، يك گونه تمساح، 112 گونه سوسمار، يك گونه كرم سوسمار، 72 گونه مار (مجموعاً 206 گونه ) هستند.
از 10 گونه لاك پشت ايران، 5 گونه دريازي در جزاير و سواحل خليج فارس و درياي عمان اند: لاك پشت سرخ، سبز، عقابي، زيتوني ريدلي و لاك پشت چرمي. لاك پشت هاي درياي بزرگ جثه اند و در ميان آنها لاك پشت چرمي بزرگ تر از بقيه و بزرگ ترين لاك پشت جهان است. طول كاسه پشتي آن تا 2 متر و 70 سانتي متر، وزن 725 كيلوگرم گزارش ده است. پنج گونه ديگر شامل لاك پشت بوكه اي اروپايي، بركه اي خزري، مهميزدار و آسيايي و لاك پشت فراتي جثه بزرگي ندارند. دو گونه لاك پشت مهميزدار و آسيايي بيش تر خشك زي هستند و وابستگي چناني به آب ندارند.
لاك پشت بركه اي اروپايي در يمن هاي كم ارتفاع مجاور درياي خزر تا آذربايجان شرقي، لاك پشت بركه اي خزري كه اكوسيستم هاي آبي استان هاي شمالي، غربي و جنوب غربي به علاوه فارس و لرستان، لاك پشت مهميزدار در مزارع و باغ هاي شرق كشور، لاك پشت آسيايي در علفزارها و جويبارهاي تپه ماهورها و كوهستان هاي مازندران، سمنان و سيستان و بلوچستان، و بالخره لاك پشت ها فراتي كه اطراف رودهاي كارون و جراحي در استان خوزستان ديده مي شوند (فيروز، 1378، ص 135-138).
چنان كه پيش از اين اشاره شد، ايران داراي يك گونه كروكديل به نام تمساح تالابي است. اين جانور در جنوب شرقي بلوچستان زيست مي كند كه در واقع غربي ترين محل پراكنش، كروكديل در آسياست و زيرگونه اي از تمساح هاي سيلان به شمار مي رود. از آن جايي كه اين خانواده در پاكستان و هندوستان از جمعيت بسيار كمي برخوردار است و مجامع معتبر بين المللي آن در سطح جهاني نادر و در معرض خطر انقراض مي دانند، اهميت اين گونه بيش از پيش نمايان مي شود. اين تمساح ها در رودخانه باهوكلات و برخي شاخه هاي آن به ويژه در بركه هايي كه در امتداد اين رودخانه ها قرار دارد و آب عميق تر است به سر مي برند.اغلب شب ه به شكار مي پردازند و از ماهي، پرندگان و پستاندارن اطراف رودخانه تذيه ي كنند. اگرچه كروكديل گاهي تا 4 متر نيز رشد ي ند اما تمساح هاي سه مري نيز ب ندر ديده مي شوند. در شورع فصل بارندگي تمساح ماده هنگام شب در حاشيه شني رودخانه گودالي به عمق نيم مر حفر مي كند و در آن بيست تخم يا بيش تر مي ذارد و روي آن را با شن مي پوشاند. هر تخم حدود 5/6 سانتي تر طول و 4 سانتي متر عرض دارد پس از تخمگذاري كروكديل ماده بيش تر اوقات را براي حفاظت از تخم ها نزديك گودال سپري مي كند. پس از 50 روز نوزادان سر از تخم بيرون مي آورند (رياضي، 1371، ص 84).
راسته سوسمارها در ايران با 8 خانواده در تمامي كشر پراكندگي دارند. بيش تر آنها روزگرد و خشك زي و تعدادي نيز شب گرد هستند. يكي از ويژگي هاي عجيب بيش تر وسمارها پديده خودبُري است. به اين ترتيب كه در مهره هاي دم اين جنور نقاط جدايي وجود دارد. در مواقع اضطراري جاور ب طور ارادي با انقابض عضله، قسمتي از دم خود را ناگهان جدا مي كند. قسمت جدا شد به علت ادامه فعليت دستگاه عصبي- عضلاني به جلو و عقب مي جهد در نتيجه حيوان مهاجم با دم كنده شده مشغول مي شود و سوسمار كوتاه شده فرار مي كند. رشد دم براي جبران قسمت قطع شده بلافاصله شروع مي شود ولي هيچ گاه به درازاي دم قبلي نمي رسد. دم جديد ديگر قابل جدا شدن نيست. چون اين قسمت به جاي مهره هاي از دست رفته با ميله ي غضروفي ثابت مي شود.
گاهي مردم بدون هيچ دليلي مگر به واسطه بعضي خرافات سوسمارها را مي كشند و بعضي از شكارچي ها به كشتن بزمجه افتخار مي كنند. سموم دفع آفات نباتي و تخريب زيستگاههادو عامل بزرگ از بين رفتن بعضي از گونه هاي سوسمارها هستند. سوسمارها چون حضره خوارند و بيش رحشره هاي موذي و جانوارن ديگر مانند عقرب را شكار مي كنند،‌موجودات مفيدي، به ويژه در كشاورزي هستند. در ميان راسته سوسمارها دو خانواده سوسمارهاي خاردم و بزمجه ها به واسطه بزرگي جثه شان در ميان ساير سوسمارها به احي قابل تشخيص هستند. سوسمارهاي خاردم كه سه گونه از آن در ايران يافت مي شود دمي مضرس و پوشيده از خار به عنوان عاملي براي دفاع دارند كه مركز و جنوب و شرق كشور ديده مي شوند. اعراب گوشت اين سوسمار را غذايي لذيذ مي دانند و به همين دليل سوسمار خاردم را تقريباً منقرض كرده اند (فيروز، 1378، ص 174).
بزمجه بزرگ ترين سوسمار است و دو گونه از اين خانواده در ايران وجود دارد. حيواناتي گوشت خوارند و به رغم نامشان هيچ ارتباطي با بز ندارند مگر با لشه آن چون گاهي لاشخور نيز هستند. دم دراز و نيرومند يكي از سلاح هاي حيوان به شمار مي رود كه قابليت خودبري ندارد. يكي از بزمجه هاي هندي فقط از هرمزگان و بلوچستان گزارش شده است و ديگري به نام بزمجه بياباني در نواحي خشك، بخش هاي ماسه اي و تپه ماهورهاي سنگلاخي زيست مي كند.
راسته كرم سوسمارها شامل دو خانواده است كه هر كدام فقط يك گونه دارند. گونه كرم سوسمار جنوبي به خانواده نخست تعلق دارد. طول اين كرم سوسمار 15 تا 25 سانتي متر و رنگ آن معمولاً قهوه اي روشن يا قهوه اي مايل به خاكستري است كه د رنواحي ماسه اي خوزستان زيست مي كند و كرم سوسمار شمالي كه به خانواده دوم تعلق دارد و تاكنون در ايران كشف نشده ولي چون در شمال عراق و كردستان تركيه وجود دارد، گسترش آن در ايران نيز بعيد نيست (فيروز، 1378، ص 176).
راسته مارها شامل 7 خانواده است و در مجموع 72 گونه يعني 63 گونه خشك زي و 9 گونه دريايي در آب هاي جنوب كشور را شامل مي شوند. به طور كلي مارهاي ايران به 3 گروه غيررسمي، نيمه سمي و سمي تقسيم مي شوند.
مارهايي كه در بخش وسيعي از ايران يافت مي شوند از گونه هاي بيابان زي هستند. از ميان اين گونه هاي مي توان گرزه مار، مار جعفري، مار شاخدار، كفچه مار، يله مار، تير مار، طلحه مار، آلوسر، افعي پلنگي، كور مار، مار درفشي، شتر مار و كوتوله مار را نام برد. بايد اين نكته را مد نظر داشت كه در نواحي خشك و بياباني تعداد گونن ها خيلي مجدود است. در حقيقت تنها 5 گونه از مارهاي سمي و 14 گونه از مارهاي غيرسمي كه در ايران زاد و ولد مي كنند مختص نواحي گرم و خشك هستند. با وجود اين، ايران نسبت به مساحتش داراي زيستگاه مارهاي زياد و شايان توجهي است. اين تونع قابل مقايسه در گونه هاي مار به علت وضعيت خاص جغرافيايي ايران اس. شايد بتوان گفت كه مارهاي ايران در اصل به مناطق جغرافيايي ديگر تعلق داشته، در آن مناطق تكامل يافته اند و سپس قسمت هايي از ايران كه شرايط آن با زيستگاه اصلي آنها مطابقت بيش تري داشته كوچ كرده و گسترش يافته اند. بنابراين 6 گونه از مارهاي سمي و 11 گونه مارهاي غيرسمي كه در ردشت ها و جنگل هاي نسبتاً خنك ناحيه خزر و آذربايجان يافت مي شوند در واقع مناطق وسيع جنگلي و استپ هاي مرطوب اروپاي معتدل و آسيا تعلق دارند كه اين قسمت از شمال ايرن حد جنوبي منطقه پراكندگي آنها را تشكيل مي دهد. د ربين اين مارها مي توان افعي قفقازي، افعي زنجاني، افعي البرزي، كبرا يا كفچه مار، تير مار، مار آبي، مار پلنگي، لوس مار، گرگ مار، مارسوجه و مار آتشي را نام برد. چهار گونه كه در اصل وابسته به جنگل هاي نواحي البرز، آذربايجان و زاگرس هستند عبارت اند از: افعي البرزي، زنجاني، قفقازي و طلحه مار (لطيفي،‌1379، ص 36).
ده گونه كه مربوط به جانوران خاص بوته زارهاي گرم منطقه مديترانه هستند به غرب ايران و جنگل هاي تنك منطقه زاگرش و دامن جنوبي كوه هاي البرز روي آورده اند كه داراي شرايط محيطي مناسبي براي آنها بوده است. اين ده گونه عبارت اند از: مار شاخ دار، طلحه مار، مار جعفري، گرزه مار، افعي پلنگي، كور مار، قمچه مار، مار قيطاني، مار گورري كوتوله مار.
در جنوب ايران گونه هايي يافت مي شوند كه اصل آفريقايي يا آسيايي دارند و حد شمالي پراكنش آنها به سوي ساحل درياي عمان و خليج فارس و هم چنين دامنه هاي جنوبي زاگرس كشيده مي شود. مار كبرا، كفچه مار، مار خال دار، شتر مار، مار جعفري، ير مار و كُك مار از اين جمله اند. سواحل جنوبي ايران كه از نظر جغرافيايي حدشمالي اقيانوس هند را تشكيل مي دهند، براي مارهاي دريايي، حعفري، شاخ دار، و تير مار زيستگاه مناسبي را به وجو آورده اند. مارهايي كه منحصر به ايران هستند عبارت اند از: افعي دماوندي، افعي تكابي، افعي آذربايجاني، افعي زنجاني، مار گورخري، مار كوتوله و مار خاكي (لطيفي، 1379، ص 39).
جالب آن كه بزرگترين مار خاورمیانه به نام كفچه مار در ايران نيز وجود دارد، هم چنين 6 گوه مار ر ايران يافت مي شوند كه همي از خانواده بوآ، و بوآي شني معروف هستند. صحرراها، بوته زارها و نوحي ماسه و شني زيستگاه اين مارها و حلقه بستن و انقباض ماهيچ هي شيوه شكار آنها است كه از جوندگان كوچك و سوسمارهاي تغذيه مي كنند. بوآ شب گرد و تخم زنده زاست.
وضعيت زيستي و حمايتي خزندگان: بر اساس طبقه بندي اتحاديه جهاني حفاظت، جمعيت خزندگان در سه طبقه بحراني، در خطر انقراض و آسيب پذير قرار مي گيرند. به اين ترتيب لاك پشت عقابي در وضعيت بحراني است. ساير لاك پشت هاي دريايي را تا سال 1996 در خظر انقراض مي دانستند اما بر اساس فهرست سرخ سال 2000 تنها لاك پشت سبز در چنين وضعيتي قرار دارد. ساير خزندگاني كه در خطر انقراض هستند عبارت اند از: لاك پشت فراتي، افعي البرزي و افعي خال دار. در طبقه آسيب پذير نيز كروكوديل تالابي،‌لاك پشت مهميزدار و آسيايي و افعي دماوندي قرار گرفته اند (IUCN,2000). از منظر قوانين ملي در بين تمام خزندگان ايران فقط لاك پشت هاي دريايي و تمساح حمايت شده تلقي مي شوند (سازمان حفاظت محيط زيست، 1379، ص 526).
+ نوشته شده در  چهارشنبه 1388/09/25ساعت 15:24  توسط  دکتر ناصر معینی نقده   |